Evangelische Roze Vieringen

Een gelopen race

door Hans Frinsel

In veel westerse kerken woedt het homodebat. In Engeland, Duitsland en Amerika proberen behoudende stromingen in de grote kerken, evangelische groeperingen, en Evangelische Allianties een dam op te werpen tegen de groeiende acceptatie van homoseksuele relaties in de kerk. In Nederland is van een echte discussie nauwelijks sprake meer, zeker niet in de grote protestantse kerk, maar ook in de kleinere denominaties lijkt het een gelopen race.

Het afgelopen jaar ging de internationale anglicaanse kerkgemeenschap door een gigantische crisis. Tegen eerdere (niet bindende) uitspraken van de internationale bisschoppenconferentie in besloten verscheidene Amerikaanse en Canadese bisdommen van de episcopaalse kerk (zoals de anglicaanse kerk in Amerika heet) toch homorelaties in te zegenen en praktiserende homoseksuele geestelijken aan te stellen. Het kwam tot een climax, toen in november 2003 in New Hampshire (VS) Gene Robinson tot bisschop werd gewijd. Gescheiden van zijn vrouw en gezin leeft hij in een homoseksuele relatie.

Drie zonden
Behoudende Amerikaanse parochies, evangelisch anglicaanse stromingen, maar vooral bisdommen in Afrika en Azië, waar tegenwoordig de meerderheid van de anglicanen wonen, kwamen in het geweer of dreigden zelfs met de moederkerk te breken. Volkomen terecht, want de kerk liet drie zonden toe. Robinson verliet zijn vrouw om een andere relatie aan te gaan. Dat heet overspel. Hij leeft in een homoseksuele relatie, wat Gods woord nadrukkelijk verbiedt. En tevens negeerde de kerk de apostolische instructies dat echtbreuk en overspel iemand diskwalificeren voor het ambt.

Onacceptabele excuses
De internationale anglicaanse kerk eiste excuses van de betrokken Noord-Amerikaanse kerkleiders. Zij boden echter alleen excuses voor de onrust die zij veroorzaakt hadden, niet voor het beleid dat zij voerden. Dat was onacceptabel voor de protesterende zusterkerken.
Een internationale anglicaanse conferentie in Noord-Ierland afgelopen februari veroordeelde het beleid van de Amerikaanse en Canadese bisdommen en men riep hen op zich voorlopig vrijwillig terug te trekken uit de Internationale Raad van Advies van de anglicaanse wereldgemeenschap. Ze kregen tot 2008 om de zaak intern op te lossen en de beslissingen terug te draaien. De kans lijkt klein dat dit laatste ook echt zal gebeuren, wat uiteindelijk kan resulteren in een kerkscheuring.

In Duitsland kunnen in verschillende deelstaten homorelaties ingezegend worden in de Lutherse kerk. Vorig jaar werd een vrouwelijke predikant in de Lutherse kerk in de deelstaat Hessen tot vice-voorzitter van de synode gekozen. Zij leeft in een lesbische relatie. Evangelische en behoudende groeperingen in de staatskerk protesteren krachtig, maar helaas is er in dit geval geen nauw internationaal verband met een groot Derde-wereldelement om de kerk te weerhouden van een dwaalweg. Idea Spectrum, het blad van de Duitse Evangelische Alliantie, spreekt regelmatig haar verontrusting uit over de groeiende acceptatie van homoseksuele relaties in de kerk. Onlangs werd daarin een oproep gedaan aan het behoudende deel van de kerk om wakker te worden. Dr. Klenk beschreef de drievoudige strategie die de homobeweging volgt om de samenleving, en ook de kerk, tot haar standpunt te bekeren.

Ten eerste wordt gebruikt gemaakt van gewenning. In de media wordt de homoseksuele levenswijze zo vaak en zo constant als normaal gepresenteerd, dat het grote publiek dit ook als volkomen vanzelfsprekend gaat beschouwen. Ten tweede worden we door middel van manipulatieve argumenten geïntimideerd en richting acceptatie gedreven. Homoseksualiteit zou hetzelfde als heteroseksualiteit zijn, behalve dat het gaat om seksualiteit tussen mensen van gelijk geslacht. Wezenlijke verschillen worden gebagatelliseerd met mooi klinkende, maar misleidende argumenten als 'liefde kan toch nooit verkeerd zijn?' Andersdenkenden worden neergezet als fundamentalisten of homohaters. En wie wil nu zo te boek staan? Ten derde wordt het argument van omkering gebruikt: voorbeeldige homorelaties worden afgezet tegen slechte huwelijken. Dan kan er toch niets mis mee zijn?

Verschuiving
Zo'n strategie mist z'n uitwerking niet. Dat was bijvoorbeeld te zien in de Christelijk Gereformeerde Kerk in Zwolle die vorig jaar door de classis berispt werd, omdat ze leden die in een homorelatie leven, toestaan aan het avondmaal te gaan. De kerk in Zwolle vroeg zich af of het bijbelse gegeven dat zulke relaties een gruwel voor God zijn "ook geldt voor mensen die integer samenleven". De gemeente in Zwolle is niet de enige Christelijke Gereformeerde Kerk waar deze acceptatie ingang vindt. En ook in andere kleinere reformatorische kerken, zoals de Nederlands Gereformeerde kerk, is een verschuiving merkbaar op dit gebied.

Groeiende acceptatie
In evangelische gemeentes, organisaties en media zien we veel signalen van een groeiende acceptatie. Zo kan het evangelische maandblad Reveil een aankondiging plaatsen van een 'coming-out' weekend van het Christelijk Homo Jongeren Contact, een organisatie die ijvert voor totale acceptatie van homorelaties in de kerken.
De 'Evangelisch Charismatische Vieringen' in Amsterdam afficheert zich als kerk voor homoseksuelen en geniet steeds bredere sympathie in het evangelische veld. Naast PKN predikanten staan op hun sprekerslijst ook namen met een duidelijk evangelische signatuur, zoals Nynke Dijkstra-Algra, bekend in veel evangelische verbanden, maar ook
een baptistenpredikant en een voorganger van de Kerk van de Nazarener, van oudsher evangelische denominaties. De redacteur van een EO-programma en Navigator-uitgever Rob Barzilay verzorgde er vorig jaar een dienst met muzikale medewerking van Elly en Rikkert. Het zijn allemaal geliefde broeders en zusters en dat legt een hypotheek op de discussie.

Veranderde mening
De EO is ook een heel stuks opgeschoven in deze kwestie. Vorig jaar zond zij de aangrijpende documentaire 'Uit de Schaduw' uit, waarin drie mensen met een homoseksuele achtergrond hun verhaal vertelden. Eén die de gevoelens heeft maar in onthouding leeft, een ander die bevrijding van die gevoelens heeft gezocht en nu getrouwd is, maar ook iemand die na zeven jaar huwelijk tot de conclusie kwam dat hij 'dit niet was', scheidde en nu in een homoseksuele relatie leeft. Een goede en op het eerste gezicht neutrale documentaire, maar dat laatste was het beslist niet. De verhalen werden als gelijkwaardige alternatieven naast elkaar gezet. Een keuzemenu voor de christen van vandaag. Als we het gesprek over homoseksualiteit moeten aangaan op grond van de gelijkwaardigheid van deze drie opties, dan staat daarmee de uitkomst grotendeels reeds vast, want dat is al een standpunt.

Onmogelijke combinatie
In het interview in de Volkskrant zei EO-directeur Andries Knevel op de vraag of zijn standpunt over homoseksualiteit is veranderd: "Ja, dat is veranderd." Een eerlijk antwoord, maar wel een dat ons te denken moet geven. Op verdere vragen wilde hij niet ingaan, omdat er ook homofiele christenen zijn die vinden dat ze in onthouding moeten leven en "ik gemerkt heb dat ik hen kwets in die strijd door begrip te tonen voor christenen die homofiel zijn en niet willen of kunnen leven in onthouding." Hij schetst daarmee het pijnlijke dilemma dat deze twee meningen in feite niet naast elkaar kunnen functioneren. Het gaat niet om een ondergeschikt puntje van verschil in bijbelinterpretatie. Het gaat om enkele van de meest fundamentele zaken in het leven: de scheppingsorde, het gezin, de aard en het gezag van Gods Woord en de kracht van God tot levensvernieuwing.

Ongelijke discussie
Degenen die streven naar acceptatie, hebben niets te verliezen in deze discussie. Ruimte geven aan andersdenkenden vinden ze geen probleem, omdat dit voor hen geen ethische of theologische consequenties heeft. Zij hebben het bijbelse onderwijs op dit punt al terzijde gelegd of ontkracht. Degenen die vasthouden aan het bijbelse getuigenis dat de homoseksuele praktijk verbiedt, hebben alles te verliezen. Acceptatie betekent voor hen immers de zonde een erkende plaats geven in de gemeente. Het is daarom een ongelijke discussie. Wanneer leiders ernaar streven beide opties in de gemeente een plaats te geven, moeten we beseffen dat dit een strategische zet is, want dan is acceptatie direct een onomkeerbaar feit. Voorstanders weten dat daarmee behoudende stemmen geneutraliseerd zijn en het slechts een kwestie van tijd is, voordat ze geheel verstommen.

Schuld
In een artikel in Christianity Today onder de titel `Bedrogen door de bevestigende kerk' schrijft een ex-homofiel hoe hij de kerkelijke aanmoediging en bevestiging dat zijn homoseksuele gerichtheid een van Godgegeven identiteit is waarnaar hij mag leven, als verraad ervaart. jarenlang hield dit hem in een `gevangenis', waaruit God hem uiteindelijk bevrijdde. Zijn artikel schetst de grote verantwoordelijkheid van de kerk die dit doet en de schuld die ze daarmee op zich laadt.
Met de huidige tendens in evangelisch Nederland om aan beide meningen plaats te bieden in de gemeente moet men beseffen welke gevolgen dat heeft voor hen die wel willen leven naar Gods Woord.

Het gevaar van zwijgen
Een zwijgende kerk is echter net zo gevaarlijk als een toegeeflijke kerk. Ik ken verscheidene evangelische gemeentes waar ook gays komen, maar waar men dit negeert. Blijkbaar durft of wil men de situatie niet onder ogen zien. De kop in het zand lost echter niets op. Zo'n gemeente wordt op een gegeven ogenblik ingehaald door onomkeerbare feiten.
Onlangs werd ik na een preek waarin ik dit onderwerp als gastspreker aanroerde, aangesproken door iemand met homofiele gevoelens. Hij vertrouwde me teleurgesteld toe dat in die gemeente het onderwerp angstvallig vermeden werd. Waar de kerk zwijgt, blijft zo iemand pastoraal gezien in de kou staan. Dan is er geen hulp voor de worstelende mens, maar ook geen correctie voor de dwalende. Dan verzaakt de gemeente haar plicht.

Vanwege de verschillen van opvatting in de gemeente durft men vaak geen duidelijk onderwijs over dit onderwerp te geven en worden gemeenteleden niet toegerust om er mee om te gaan.
Op het moment dat ze met homoseksualiteit geconfronteerd worden, reageren ongenuanceerd afwijzend of gaan ze door de knieën. Ik vind het zorgelijk, wanneer ik in mijn contacten in evangelische gemeenten zie dat met name jongeren er weinig of niets concreets over horen. Zij halen hun informatie voornamelijk van Internet. Wanneer ik die internetdiscussies doorloop, constateer ik weinig adequate bijbelkennis en inzicht, maar wel een sterke invloed van het moderne denken. Het wordt me bang toe moede, als ik zie hoe een hele generatie de mist in dreigt te gaan op het punt van seksualiteit in het algemeen en homoseksualiteit in het bijzonder, alleen omdat wij geen duidelijk geluid durven laten horen.

Gevolgen
Van een echte discussie over dit onderwerp is in ons land geen sprake meer, alleen nog wat achterhoede schermutselingen. Soms hoor je van een kerk die er een studie van gaat maken. Goede zaak. Maar durven ze de rug recht te houden en Gods Woord echt te laten spreken? Of zullen ze zich gedwongen voelen de Bijbel met moderne uitlegtrucs aan te passen, omdat ze zijn ingehaald door de realiteit in hun gemeentes?
Gemeentes die toch vast willen houden aan Gods Woord, moeten beseffen wat dit gaat betekenen. In allerlei samenwerkingsverbanden zul je in compromitterende situaties komen. Op een evangelische huwelijksconferentie bleek een van de deelnemende echtparen een homopaar te zijn. Ga je in evangelisatiecampagnes samenwerken met iemand die er een gelijkgeslachtelijke relatie op na houdt? Woon je inzegeningen van homorelaties bij? In toenemende mate krijgen evangelische organisaties te maken met sollicitanten die samenwonen of in een gelijkgeslachtelijke relatie leven. Ook zendingsorganisaties zullen te maken krijgen met sollicitaties van homostellen.

Maatregelen
Het probleem zal geen enkele gemeente of organisatie voorbij gaan. Het is daarom hoog tijd dat evangelische en reformatorische organisaties zich ernstig gaan bezinnen en voorbereiden. De discussie is een gelopen race, maar dat ontslaat ons niet van de verantwoordelijkheid om in eigen kring maatregelen te nemen om deze heilloze ontwikkeling het hoofd te bieden, door goed bijbelonderricht en duidelijke bijbelse beleidslijnen, maar ook door grote nadruk op effectief en betrokken pastoraat voor mensen die met seksuele problemen worstelen.

© 2009 ERV, webmasters: Michael/Thom
dit artikel: © april 2005 "De Oogst" van de Stichting "Tot Heil des Volks".